administrator
Zachowek należy do tych instytucji prawa spadkowego, które mają na celu ochronę najbliższej rodziny zmarłego w przypadku, gdy jej członkowie zostaną przez niego pominięci w treści testamentu. Jest to jednocześnie instytucja niezwykle ważna w polskim prawie spadkowym i będąca wyrazem jego prospołecznych dążeń.
Zachowek jest roszczeniem
Istotą zachowku jest zaistnienie roszczenia względem (przede wszystkim) spadkobierców testamentowych po stronie zstępnych (potomków), małżonka lub rodziców spadkodawcy (jeśli ci byliby powołani do dziedziczenia z ustawy). Roszczenie to, po powołaniu się na nie osoby uprawnionej, oznacza obowiązek zapłaty określonej sumy pieniędzy. Wysokość tej sumy zależy od kilku czynników: wartości spadku, zdolności do pracy uprawnionego, jego wieku i wielkości udziału, który przypadłby mu w przypadku dziedziczenia ustawowego. Gdy uprawniony jest małoletni lub trwale niezdolny do pracy, powinien otrzymać ⅔ udziału spadkowego ustawowego. Pozostali mogą liczyć jedynie na jego połowę.
Dodatkowe regulacje
Niektóre regulacje dotyczące zachowku mają na celu zabezpieczenie interesów spadkobiercy testamentowego lub innej osoby, która jest zobowiązana do zapłaty zachowku. Przede wszystkim jego odpowiedzialność finansowa nie jest nieograniczona. Zapłata zobowiązania nie może oznaczać na przykład zmniejszenia wartości jego części spadku poniżej wartości jego własnego zachowku. Gdy któryś ze spadkobierców otrzymał część spadku, ale jest ona mniej wartościowa, niż przysługujący mu zachowek, przysługuje mu roszczenie o uzupełnienie. Podobnie w przypadku osób, które otrzymały część majątku zmarłego w wyniku zapisu bądź udzielonej przed śmiercią spadkodawcy darowizny.
Należy zwrócić uwagę, że problematyka zachowku, a przede wszystkim obliczania jego wartości, jest niezwykle rozległa i podlega wielu wyjątkom. Dlatego w większości wypadków niezbędna jest pomoc radcy prawnego lub adwokata zajmującego się prawem spadkowym. Warto jednak dla własnej korzyści rozróżniać zachowek od innych instytucji prawa spadkowego, jak zapis czy darowizna.